رسانه ها
۲۴ آبان ۱۳۹۳
مسابقه پاياني براي يافتن توافقي بر سر برنامه اتمي ايران
به اينکه پيش از 24 نوامبر، روز انقضاي مدت اعتبار توافق نامه مياني که يک سال پيش در ژنو امضا شد، يا به تفاهم برسند و يا اين روند را قطع کنند، در روزهاي اخير بر شمار تماس هاي بين خود افزوده اند. رقص ديپلماتيکي که آغاز شده، جان کري را ابتدا به پاريس و ديدار با لوران فابيوس و سپس به عمان جهت گفتگو با جواد ظريف... برده است. حرکت پاياني که قرار است از روز 18 نوامبر در وين آغاز شود، آيا به دو طرف امکان خواهد داد به بحراني که ده سال است ادامه دارد و روابط بين الملل را مسموم ساخته، پايان دهند؟
گروه کشورهاي «1+5» که مجلس سوگواري «سناريوي مطلوب» خود يعني توقف کامل برنامه اتمي ايران را برگزار کرده اند، انتظارات خود را بوضوح کاهش داده اند. داو مذاکرات از اين پس محدود است به تلاش براي يافتن راه حلي حول «آستانه توان ساختن بمب» به اين مفهوم که قدرت هاي غربي فرصتي کافي در حد يک سال داشته باشند تا چنانچه ايران بخواهد تعهدات خود را نقض و به ساختن بمب روي بياورد،بتوانند واکنش مناسب را نشان دهند.
مطبوعات آمريکا در روزهاي اخير نکاتي از اين طرح را بازتاب داده اند : کاخ سفيد يک «طرح عمل جامع» به مسئولان ايراني پيشنهاد کرده است. به گفته يک ديپلمات اروپائي، ايده محوري اينست که بخشي از ذخاير اورانيوم غني شده ايران به روسيه انتقال يابد تا از طريق تبديل آن به سوخت با مصرف غيرنظامي جهت استفاده در نيروگاه بوشهر، «خنثي سازي» شود. مسکو که در حال مذاکره با ايران جهت امضاء دو قرارداد احداث نيروگاه هاي اتمي است، در اين طرح منافع تجاري خود را نيز در نظر گرفته است. اما براي روسيه يک مزيت ژئوپليتيک نيز دارد که به ولاديمير پوتين امکان خواهد داد بار ديگر به مرکز مذاکراتي باز گردد که بر آينده خاورميانه بي تأثير نخواهد بود.
باراک اوباما که به خاطر کارنامه ضعيف خود در زمينه سياست خارجي، هدف انتقادات شديد قرار دارد، به نوبه خود خواب يک موفقيت ديپلماتيک پايدار در پرونده اتمي ايران را مي بيند. رئيس جمهور آمريکا معتقد است که تهران به عنوان متحد اصلي دمشق، مي تواند به برقراري صلح در سوريه و عراق کمک کند. روزنامه وال استريت جرنال روز پنجشنبه فاش کرد که پرزيدنت اوباما نامه اي به ... خامنه اي، رهبر عالي ايران، نوشته تا از او درخواست کند در مبارزه عليه «دولت اسلامي» شرکت و ضمنا او را به کمک به حصول توافقي بر سر مسأله اتمي تشويق کند. تهران و واشينگتن همچنين در نظر دارند پس از امضاء توافق نامه اتمي و برداشته شدن تحريم هاي اقتصادي، روابط ديپلماتيک خود که از سال 1980 قطع شده، را نيز از سر گيرند.
توافق با روسيه از آن رو که زمان لازم براي ساختن بمب اتمي از سوي ايرانيان را افزايش مي دهد، نوعي تضمين امنيتي نيز در اختيار قدرت هاي مذاکره کننده قرار مي دهد. در ازاء اين امتياز، تهران ممکن است اجازه يابد تعداد بيشتري سانتريفوژ از آنچه قبلا مخاطبين آن پيش بيني کرده بودند، در اختيار داشته باشد و به اين ترتيب مقامات تهران بتوانند توافق نامه مزبور را به عنوان موفقيتي براي خود به ايراني ها بقبولانند.
با اين حال اجراي پروژه آمريکا براي حل منازعه خالي از اشکال و مانع نخواهد بود. باراک اوباما که به تازگي کنترل مجلس سنا را به سود جمهوريخواهان از دست داده، مي داند که مخالفانش که مدتها است از سياست بيش از حد آشتي جويانه وي در قبال ايران انتقاد مي کنند، در کمين نشسته اند. اولي هاينونن ،نفر دوم پيشين آژانس بين المللي انرژي اتمي، وضعيت را چنين خلاصه مي کند :«مشکل بزرگ باراک اوباما اينست که بيش از دو سال از زمامداري وي باقي نمانده، در حالي که نياز به يک موفقيت پايدار و بلند مدت در سياست خارجي دارد. به همين دليل نمي تواند به يک توافق شتابزده و بد با ايران رضايت دهد». از سوي ديگر به رغم سفر جان کري به پاريس جهت برطرف کردن شک و ترديدهاي فرانسه، مسئولان فرانسوي که يک سال پيش در ژنو با توافقي که لوران فابيوس «معامله ابلهان» توصيف کرده بود، به مخالفت برخاسته بودند، اينکه بار ديگر در صورت لزوم به دفاع از اصل اساسي «عدم تکثير» هسته اي برخيزند، را منتفي نمي دانند.
آقاي هاينونن به پشتوانه 27 سال تجربه حرفه اي در آژانس اتمي وين، به مذاکره کنندگان هشدار مي دهد :« ما تصوير و بينش کاملي از برنامه اتمي ايران نداريم. ما نتوانسته ايم فهرست کاملي از تأسيسات اتمي ايران را تهيه کنيم زيرا آژانس اجازه دسترسي به تمام سايتها را نيافته است» و مي افزايد :« مشکل فقط سايتهاي نطنز و فردو نيست. بلکه سايت هاي ديگري است که به آن دسترسي نداريم يا اصولا از وجودشان بي اطلاعيم». اين در حالي است که به گفته وي، ايران کاملا مي تواند تعداد زيادي از سانتريفوژهاي نسل جديد که پنج برابر کارآمدتر از نسل قبلي است، را پنهان کرده باشد. از نظر هاينونن، چنانچه تهران اجازه يابد برنامه اتمي خود را نگاه دارد، تنها يک رژيم راستي يابي و بازرسي مؤثر مي تواند ادامه اجراي اصل «عدم تکثير» در اين منطقه را تضمين کند. در غير اين صورت، توافق با ايران ممکن است به سرنوشت توافق مشابهي که در سال 1994 با کره شمالي امضا شد و سرانجام به انجام يک آزمايش هسته اي از سوي پيونگ يانگ انجاميد، دچار شود...»
گروه کشورهاي «1+5» که مجلس سوگواري «سناريوي مطلوب» خود يعني توقف کامل برنامه اتمي ايران را برگزار کرده اند، انتظارات خود را بوضوح کاهش داده اند. داو مذاکرات از اين پس محدود است به تلاش براي يافتن راه حلي حول «آستانه توان ساختن بمب» به اين مفهوم که قدرت هاي غربي فرصتي کافي در حد يک سال داشته باشند تا چنانچه ايران بخواهد تعهدات خود را نقض و به ساختن بمب روي بياورد،بتوانند واکنش مناسب را نشان دهند.
مطبوعات آمريکا در روزهاي اخير نکاتي از اين طرح را بازتاب داده اند : کاخ سفيد يک «طرح عمل جامع» به مسئولان ايراني پيشنهاد کرده است. به گفته يک ديپلمات اروپائي، ايده محوري اينست که بخشي از ذخاير اورانيوم غني شده ايران به روسيه انتقال يابد تا از طريق تبديل آن به سوخت با مصرف غيرنظامي جهت استفاده در نيروگاه بوشهر، «خنثي سازي» شود. مسکو که در حال مذاکره با ايران جهت امضاء دو قرارداد احداث نيروگاه هاي اتمي است، در اين طرح منافع تجاري خود را نيز در نظر گرفته است. اما براي روسيه يک مزيت ژئوپليتيک نيز دارد که به ولاديمير پوتين امکان خواهد داد بار ديگر به مرکز مذاکراتي باز گردد که بر آينده خاورميانه بي تأثير نخواهد بود.
باراک اوباما که به خاطر کارنامه ضعيف خود در زمينه سياست خارجي، هدف انتقادات شديد قرار دارد، به نوبه خود خواب يک موفقيت ديپلماتيک پايدار در پرونده اتمي ايران را مي بيند. رئيس جمهور آمريکا معتقد است که تهران به عنوان متحد اصلي دمشق، مي تواند به برقراري صلح در سوريه و عراق کمک کند. روزنامه وال استريت جرنال روز پنجشنبه فاش کرد که پرزيدنت اوباما نامه اي به ... خامنه اي، رهبر عالي ايران، نوشته تا از او درخواست کند در مبارزه عليه «دولت اسلامي» شرکت و ضمنا او را به کمک به حصول توافقي بر سر مسأله اتمي تشويق کند. تهران و واشينگتن همچنين در نظر دارند پس از امضاء توافق نامه اتمي و برداشته شدن تحريم هاي اقتصادي، روابط ديپلماتيک خود که از سال 1980 قطع شده، را نيز از سر گيرند.
توافق با روسيه از آن رو که زمان لازم براي ساختن بمب اتمي از سوي ايرانيان را افزايش مي دهد، نوعي تضمين امنيتي نيز در اختيار قدرت هاي مذاکره کننده قرار مي دهد. در ازاء اين امتياز، تهران ممکن است اجازه يابد تعداد بيشتري سانتريفوژ از آنچه قبلا مخاطبين آن پيش بيني کرده بودند، در اختيار داشته باشد و به اين ترتيب مقامات تهران بتوانند توافق نامه مزبور را به عنوان موفقيتي براي خود به ايراني ها بقبولانند.
با اين حال اجراي پروژه آمريکا براي حل منازعه خالي از اشکال و مانع نخواهد بود. باراک اوباما که به تازگي کنترل مجلس سنا را به سود جمهوريخواهان از دست داده، مي داند که مخالفانش که مدتها است از سياست بيش از حد آشتي جويانه وي در قبال ايران انتقاد مي کنند، در کمين نشسته اند. اولي هاينونن ،نفر دوم پيشين آژانس بين المللي انرژي اتمي، وضعيت را چنين خلاصه مي کند :«مشکل بزرگ باراک اوباما اينست که بيش از دو سال از زمامداري وي باقي نمانده، در حالي که نياز به يک موفقيت پايدار و بلند مدت در سياست خارجي دارد. به همين دليل نمي تواند به يک توافق شتابزده و بد با ايران رضايت دهد». از سوي ديگر به رغم سفر جان کري به پاريس جهت برطرف کردن شک و ترديدهاي فرانسه، مسئولان فرانسوي که يک سال پيش در ژنو با توافقي که لوران فابيوس «معامله ابلهان» توصيف کرده بود، به مخالفت برخاسته بودند، اينکه بار ديگر در صورت لزوم به دفاع از اصل اساسي «عدم تکثير» هسته اي برخيزند، را منتفي نمي دانند.
آقاي هاينونن به پشتوانه 27 سال تجربه حرفه اي در آژانس اتمي وين، به مذاکره کنندگان هشدار مي دهد :« ما تصوير و بينش کاملي از برنامه اتمي ايران نداريم. ما نتوانسته ايم فهرست کاملي از تأسيسات اتمي ايران را تهيه کنيم زيرا آژانس اجازه دسترسي به تمام سايتها را نيافته است» و مي افزايد :« مشکل فقط سايتهاي نطنز و فردو نيست. بلکه سايت هاي ديگري است که به آن دسترسي نداريم يا اصولا از وجودشان بي اطلاعيم». اين در حالي است که به گفته وي، ايران کاملا مي تواند تعداد زيادي از سانتريفوژهاي نسل جديد که پنج برابر کارآمدتر از نسل قبلي است، را پنهان کرده باشد. از نظر هاينونن، چنانچه تهران اجازه يابد برنامه اتمي خود را نگاه دارد، تنها يک رژيم راستي يابي و بازرسي مؤثر مي تواند ادامه اجراي اصل «عدم تکثير» در اين منطقه را تضمين کند. در غير اين صورت، توافق با ايران ممکن است به سرنوشت توافق مشابهي که در سال 1994 با کره شمالي امضا شد و سرانجام به انجام يک آزمايش هسته اي از سوي پيونگ يانگ انجاميد، دچار شود...»
فيگار11نوامبر 2014 نويسنده : ايزابل لاسر