تصويب قطعنامه و ساطور پنج كشور

مجري: سه شنبه هفته پيش ايران و 1+5 سر انجام پس از 18 روز مذاكرات سخت و نفس گير در وين بر سر متن برنامه جامع اقدام مشترك يا برجام به جمعبندي رسيدند , برجامي كه براي اجرا نيازمند عبور از چند مرحله از جمله شوراي امنيت سازمان ملل , كنگره آمريكا , شورايعالي امنيت ملي و مجلس شوراي اسلامي ايران هست ...مهم هست كه بدانيم پيش نويس قطعنامه جديد شوراي امنيت سازمان ملل متحد چيست و چه مفادي دارد ,
سلام تيتر امشب رو نگاه ميكنيد با حضور آقاي فواد ايزدي استاد دانشگاه و تحليلگر مسائل سياسي و آقاي مير شهبيز شافع استاد دانشگاه و كارشناس حقوق بين الملل.
مجري :با توجه به اينكه ميخواهيم پيش نويس متن قطعنامه شوراي امنيت رو بررسي كنيم اجمالا بفرمائيد كه در اين پيش نويس چه مفادي گنجانده شده ...
فواد ايزدي تحليلگر مسائل سياسي : ... حدود 30 بند داره بخش ابتدايي اين پيش نويس يك بخش استيت منت يا جزئيات هم هست كه اونهم بندهاي متعددي داره , در عمل اين اتفاقي كه مي افته اين هستش كه آمريكايي ها طراحي شون به اين گونه بوده كه پشتوانه اي داشته باشه برجام اون پشتوانه هم خواستند در قالب قطعنامه اي ارائه بدهند حالا بندهاي متعددي داره اون بند 12 هستش كه در داخل كشور سوالهايي ايجاد كرده, بند 21 رو داريم كه اعلام كرده كه ايران مستثني هست در اينرابطه يعني اگر مواردي نسبت به ايران اعمال ميشه كشورهاي ديگه نبايد در عمل خوف اينرو داشته باشند كه اين موارد نسبت به اونها هم اجرا بشه در آينده رويه نبايد بشه چرا چون ما غير از اون 5 عضو دائم شوراي امنيت 10 عضو ديگه رو هم داريم كه اونها بعضي هاشون نماينده هاي كشورهاي معمولي دنيا هستند اين خوف در ذهن خيلي ها هست كه اگر با ايران بگونه اي برخورد بشه بعدا ممكنه با اين كشورها همونگونه برخورد بشه از اين جهت بند 21 به صراحت بيان ميكنه كه نبايد كسي تصور بكنه كه اين رويه نسبت به كشور ديگه اي اعمال ميشه ايران را جدا كردند از بقيه كشورهاي دنيا .
تو قسمت استيت منت يك بحث بازرسي از كارگو يا محموله هايي رو داره كه وارد ايران ميشوند يا خارج ايران ميشوند به اين معني كه هر كشتي يا هواپيما يا كاميوني كه وارد ايران ميخواهد بشودكشورهاي عضو سازمان ملل حق دارند كه اين رو بازرسي كنند ببينند موردي نداشته باشه كه خلاف اين قطعنامه باشه , هر كشتي يا هواپيمايي يا كاميوني هم كه از كشور خارج ميشه همين حالت هست يعني زمان خروجش بايد بازرسي بشه و ببينند كه مورد خاصي در اون محتوا نباشه , اين بحث بازرسي ها از اينجا اهميت پيدا ميكنه كه در متن قطعنامه تاكيد شده كه اينسرك ميگند اينفورميشن سركولار هستش كه در سازمان ملل در آژانس بين المللي انرژي اتمي مرسومه كه متن ها رودر قالب اين عنوان قرار ميدهند .ايران قبول كرده كه اينسرك 254 رو بپذيره متن اينسرك 254 حدود 84 صفحه هست اقلام متعددي رو ليست كرده كه حالت ديوليز داره يعني استفاده دو سويه داره ...مثلا فولاد يك نوع آلياژ خاص از فولاد آلياژ خاصي از آلومينيوم خيلي از مواردي كه در صنايع معمولي استفاده ميشه اونجا ليست شده و اينها مواردي هستش كه ايران اگر بخواد از خارج بخره بايد توسط كميته اي اجازه داده بشه و از اين جهت هم ميخواهند بازرسي كنند كه محموله اي وارد كشور نشه كه بدون اجازه اون كميته بخواد چيزي رو وارد بكنه ليست هم ليست خيلي گسترده اي هستش در نهايت اتفاقي كه داره مي افته اين هستش كه هم بند 12 هم بند 6 و 7 در اون بخش توضيحات مواردي هستش كه بايد بيشتر بهش توجه بشه و نياز به بحث داره مخصوصا در داخل كشور چون قطعنامه قطعنامه اي نيستش كه كوتاه مدت باشه حداقل 10 سال حداقل 10سال قراره ايران ذيل اين قطعنامه باشه .خانم شرمن پريروز وندي شرمن كه معاون سياسي وزارت خارجه آمريكا هستش پريروز مصاحبه كرده بود گفته بود اين ده سال كه تمام شد ما يك پنج سال ديگه ميخواهيم بهش اضافه بكنيم و با شوراي امنيت هماهنگ كرديم .
مجري: يكي از نكات برجسته تو اين قطعنامه نقشي است كه براي آژانس انرژي اتمي ديده شده ارزيابي شما از نقشي كه آژانس تو اين قطعنامه داره چه هست ؟
فواد ايزدي:بله نقش بسيار كليدي داره چون هيچ قطعنامه اي قرار نيست تعليق بشه يا تغيير بكنه مگر اينكه شما به زمان اجرا برسيد در برجام پنج تاريخ مشخص شده روز اجراي توافق روزي هستش كه ايران به همه تعهداتش عمل كرده و آژانس تائيد كرده و در اون زمان هست كه چه آمريكايي ها چه اروپايي ها چه سازمان ملل شروع به تعليق بعضي از تحريمها خواهند كرد كه معلوم نيست كي هست چرا ؟ چون از آقاي كري پرسيده بودند اين روز اجرا چه زماني اتفاق مي افته گفته بود هر چه زودتر ايران كارش رو انجام بده زودتر ميرسيم و اين نقش آژانس در اين حوزه برجسته هست به اين معني كه اگر آژانس به هر دليلي تائيد نكنه كارهايي رو كه ايران انجام داده در عمل شما به روز اجرا نخواهيد رسيد ...مشكلي كه وجود داره نكته آقاي دكتر نكته درستي است كه يك بازه زماني ده ساله داريم پنج سالش هم صد درصد نيست منتهي اگر ما به ده سال برسيم بر اساس اين بند 12 كه وجود داره به شرطي بعد از ده سال وضعيت عادي ميشه كه مشكلي در طول راه پيش نيايد آيا در اين ده سال شما ميدونيد آقاي اوباما حدود 19 ماه ديگه رئيس جمهور نيست شما دو تا يا سه تا رئيس جمهور ديگه مي تونيد در آمريكا داشته باشيد در طول اين ده سال اگر رئيس جمهوري بياد جمهوريخواه باشه تند رو باشه چون بند 12 سند نخواسته از فردي كه ادعايي نسبت به ايران داشته همين درحد كامپليمنت است يعني اعتراضي بكنه بدون سند نيازي به سند نيست و بعد اون مكانيسمي كه وجود داره به اين صورت هستكه همانطور كه در گزارش شما هم بود بعد از سي روز بايد راي گيري بشه منتهي راي گيري كه ميشه راي گيري ميشه كه آيا ما اين روند تعليق تحريمها رو كه همه اش هم تعليق نميشه ديگه مواردي هستش كه از قطعنامه قبلي هنوز باقي مي مانه اگر خواستيد به اونها مي پردازيم اون مواردي كه قراره تعليق بشه آيا ما ادامه بدهيم اين تعليق رو يا نه ؟ اون پنج كشور هستند كه تصويب ميكنند راي ميدهند ايران حق راي نداره چرا چون عضو دائم شوراي امنيت نيست اصلا عضو شوراي امنيت نيست و بعد اون كشوري كه نسبت به ما اعتراضي داشته باشه يعني يكطرف دعوا بوده باشه چه اتفاقي براي اون كشور مي افته ؟ يك طرف دعوا تبديل ميشه به قاضي همون كشور چرا مي تونه قاضي باشه چون اگر به فرض اون چهار كشور ديگه راي بدهند كه تعليق تحريم ادامه پيدا كنه اون كشور راي منفي بده راي منفي در شوراي امنيت يعني وتو توسط اون پنج كشور عضو دائم وتو ميكنه ...
... دوره آقاي اوباما تمام ميشه فرد بعدي تو اين نهادهايي كه مرتبط هستند و اين فقط هم آمريكا نيست ها يك آدم كم عقلي رو شما تو انگليس پيدا كنيد فرانسه مثلا آقاي اولاند ارتباط ويژه بيشتري با اسرائيل و عربستان پيدا بكنه بخواد مشكل ايجاد بكنه چون مدرك و سندي نبايد ارائه بده و بعد قاضي هم هست در همه پنج كشور قاضي هستند و مانع اگر ايجاد بكنه هم در سازمان ملل روند هاي غير منصفانه رو داشتيم هم از اين كشورها نسبت به خودمون روندهاي غير منصفانه داشتيم و به راحتي ميتونه سيستم رو برگردونه به نقطه اول منتهي چه زماني اون كار رو ميتونه بكنه زماني كه ايران به همه تعهداتش عمل كرده در حوزه هسته اي محدوديتهاي قابل توجهي رو پذيرفته اراك رو بعنوان مثال قلبش رو در آورده جاهاي ديگه كارهاي ديگه هم كرده و بعد هيچ مانعي نيستدر متن قطعنامه كه شما نگاه ميكنيد اينطور نيست گفته بشه كه آقا اگر ايران به اين تعهدش عمل كرد يك مقدار نرم تر باهاش برخورد كنيد بهتر باهاش برخورد كنيد نه در طول اين ده سال هر زماني مي تونند يكي از اون پنج كشور مانع ايجاد بكنه ...
فواد ايزدي: بند 11 قطعنامه اينگونه آورده دسايت تصميم ميگيرند( قرائت جمله انگليسي ) ذيل بند 41 منشور سازمان ملل كه بند 41 در فصل هفت است , شما در اين متنc بند رو كنه نگاه مي كنيداكثرشون يك كاما باز ميكنه تكرار ميكنه كه شما ذيل فصل هفت هستيد( قرائت جمله انگليسي ) در يك بازه زمانه سي روزه بايد نوتي فكيشن دريافت بكنه , ايران مي تونه نوتي فكيشن يعني چي ؟ آقاي دكتر ترجمه ميكنيد نوتي فكيشن يعني چي ؟ ترجمه عرض كنم تذكر دوستاني كه اين رو ترجمه كردند تذكر ترجمه كردند اخطاريه تذكر يك اخطاريه ميده هر كدام…مشكلي كه وجود داره اين هستش كه ما شهروند درجه دو هستيم در اين شوراي امنيت يعني ما حق وتو نداريم ...اجازه بدهيد من اين بند يازده رو از روي فارسي بخوانم ذيل بند 41 منشور ملل متحد تصميم ميگيرد كه ظرف سي روز از دريافت تذكر يكي از طرفهاي برجام در مورد موضوعي كه يك كشور طرف برجام اعتقاد دارد مصداق عدم اجراي تعهدات ذيل برجام است ادامه اجراي لغو پاراگراف هفت اي اين قطعنامه بايد به راي گذاشته شود , دقت مي فرمائيد ادامه اجراي ادامه اجراي پاراگراف هفت يعني ادامه تعليق هاي سازمان ملل عدله رو كه كميسيون كه ميگذارند حتما يك عدله اي ميآردند ديگه اين نيست كه حالا خيلي هم بخواد طرف مقابل زورگويي به اين معنا بكنه مشكل اين هست كه متن قطعنامه بند 31 اش اينجا عدله از طرف مقابل نگفته كه يكي از كشورهاي برجام كه مشكلي با اين پروسه دارد بيايد عدله اش رو ارائه بده گفته فقط تذكر بايد بدهد مثل اين محيط هاي اداراي هستش يك وقتي يك كارمندي يك خطايي ميكنه رئيس بهش تذكر ميده ... متن گفته تذكر و در عمل اتفاقي كه مي افته اين هستش كه ايران زماني كه مثلا رئيس جمهور بعدي آمريكا آمد نخواست اين تحريمها رو تعليق بكنه ادامه نده اون كاري كه اوباما كرده ادامه نده ايران ميره قطعا شكايت ميكنه منتهي در مجموع اين پنج كشور كسي چون متن به گونه اي طراحي شده كه كسي هم اونجا دست ايران رو نمي تونه بگيره چون چه ايران چه آمريكا زماني كه شكايت ميكننديعني خطر داره اصلا براي ايران بره شكايت بكنه اينجوري طراحي شده شما اگر شكايت كرديد يكي از كشورهاي برجام هستي حق شكايت داريد منتهي يادت باشه بعد از اينكه ايران هم همون تذكرش رو ميده دادي بعد از سي روز كشورها بايد تصميم بگيرند تعليق رو ادامه بدهند يا نه خب ايران بايد خيلي محتاط باشهدر اون مجموعه كسي مشكل ايجاد نكنه از اين جهت متن متني هستش كه چون ما شهروند درجه دو هستيم در سازمان ملل... در عمل كار رو مشكل ميكنه .
بنده شخصا بعنوان آدمي كه آمريكا رو مطالعه ميكنم فكر نميكنم آقاي اوباما يا آقاي كري بخواهند مشكل ايجاد بكنند چون خودشون توافق كردند منتهي ما يك بازه زماني ده ساله رو داريم صحبت ميكنيم آدمهايي كه بعدا مي آيند نمي دانيم اصلا كي ها هستند و متن به گونه اي هستش كه كاملا ما رو وابسته ميكنه به حسن نيت نسبت به طرف مقابل يعني بايد دعا بكنيم افرادي كه مي آيند آدمهاي سالمي باشند در راس اين كشورها اگر دولتي بيايد كه اعتماد بهش نيست فردي بياد كه حسن نيت بهش نيست به راحتي مي تونه از اين ابزارها استفاده كنه براي پيشبرد سياست هاي خودش .
فواد ايزدي: اشتون كارتر كه وزير دفاع آمريكا هستش امروز مصاحبه كرده گفته ما در حمله عربستان به يمن داريم به عربستان كمك ميكنيم , آيا اينها آبروريزي نيست واقعا...ما با كشور و كشورهايي حالا آمريكا هم فقط نيستپس فردا ما با چين مشكل پيدا كنيم تو مباحث اقتصادي, اين دست ايران زير ساطور پنج كشور خواهد بود حداقل براي ده سال,با روسيه دعوامون بشه سر يك حوزه ميگند سازمان ملل ما ميتونيم به قول بينندگان حالشون رو بگيريم به قول خودمون خودمون هم استفاده ميكنيم از اين جهت اين ديدن نيمه خالي ليوان نيست اين ديدن تاريخ سازمان ملل و تاريخچه دولت آمريكا و تاريخچه بعضي از اين كشورهاست ..ميدونيد وضعيت هم كه ماداريم اين هستش كه اون پنج كشور انگليس و فرانسه هم درونش هستند كه اينها معمولا با آمريكا راي ميدهند يعني اينجوري نيست حالا حالتي رو شما داشته باشيد كه چهار كشور مخالفت بكنند با آمريكا اونها هم هماهنگ ميشوند , اقليت هستند چين و روسيه سابقه داشتند كه اينها هم به آمريكايي ها راي داده اند ...
فواد ايزدي: آيا ما جايگزيني داريم براي اين پروسه اي كه در قالب قطعنامه وجود داره ؟بنده فكر ميكنم دادگاه لاهه با همه مشكلاتي كه داره باز محل بهتري هست براي حل دعاوي چون حداقل آمريكايي ها در دادگاه لاهه حق وتو ندارند ممكنه نفوذ داشته باشند ولي حق وتو ندارند, با توجه به اينكه قطعنامه سازمان ملل الزامي براي كنگره آمريكا ايجادنميكنه عده اي بودند شايد در كشور ميگفتند كه ما ميريم قطعنامه سازمان ملل ميگيريم كه آمريكايي ها مجبور بشوند اجرا بكنند در عمل اجباري نيست ...
فواد ايزدي: بنظر ميرسه كه اتفاقي كه داره مي افته مخصوصا موارد بندهاي 6 و 7 قسمت توضيحات استيت منت اين قطعنامه كه تو حوزه هاي مختلفي براي ما محدوديت هايي ايجاد ميكنه بنظر ميرسه كه اين داستان نياز به بازبيني داره من فكر ميكنم عجله اي هم كه وجود داره توسط آمريكايي ها كه حتما فردا اين قطعنامه رو تصويب بكنند بر ميگرده به اعتراضاتي كه به اين روند ممكنه وجود داشته باشه ...
فواد ايزدي: نكته اين هست كه ما الان هم تحريم هستيم توسط سازمان ملل و قطعنامه بر عليه ما وجود داره در سازمان ملل منتهي يك تفاوت خيلي اساسي وضعيت الان ما داره و وضعيتي كه فردا پيدا ميكنيم اگر اين قطعنامه تصويب بشه و تفاوت اينه كه اين 5 - 6 تا قطعنامه قبلي رو ما نپذيرفتيم يعني اعتراض داريم اعتراضمون هم اعتراض حقوقي است...
... تا امروز ما مخالف قطعنامه سازمان ملل بوديم بر اساس مباني حقوقي از فردا اگر اين تصويب بشه ما خودمون متعهد بوديم كه اين قطعنامه رو بپذيريم و پذيرش قطعنامه جديد در برجام ما تعهد كرديم كه قطعنامه جديدي خواهد بود و اين رو ما پذيرفتيم پذيرش قطعنامه جديد در نهايت دست ما رو مي بنده به اين معني كه ماقبول كرديم كه ذيل فصل بند 41 باشيم ما در نهايت پذيرفتيم كه اين روند رو همينطوري كه براي ما مشخص شده ادامه بدهيم و جاي اعتراض هم خيلي نداريم چون قبول كرديم اين مسير رو اونجوري كه طراحي شده ادامه بدهيم از اين جهت اين تفاوت وجود داره ...