راستي آزمايي و چالش آن

 ولي چندين كارشناس از جمله مقام عاليرتبهرسمي آژانس بينالمللي انرژي اتمي گفته ماده اي كه به ايران 24روز فرصت ميدهد تا به بازرسان اجازه دسترسي بدهد ممكن است آن را قادر به فرار از رديابي نمايد.  اويلي هاينونن معاون مدير پيشين آژانس, در مصاحبه اي گفت درحالي كه ”روشن است تاسيساتي با ابعاد بزرگ را نميتوان به سادگي درعرض سه هفته بدون باقي گذاشتن رد پاهايي پاك كرد ”, احتمال بيشتر اين است كه ايران بهدنبال ابعاد كوچكتر ولي مهم اتمي, مانند ساختن عناصر اورانيوم براي سلاح اتمي برود.  وي گفت ”قضاوت در مورد زمانبندي 24روزه احتمالات رديابي را دقيقاً درجايي كه ضعيفترين نقطه سيستم است كاهش ميدهد كه: بازرسي از تاسيسات و مواد اعلام نشده است ».  ديويد آلبرايت رئيس مؤسسه علوم و امنيت بينالمللي و بازرس تسليحاتي پيشين در عراق نيز گفت, سه هفته ممكن است براي ايران براي از بين بردن هر ردي از كار ممنوعه اتمي, زمان زيادي باشد. وي گفت, درميان احتمالات, آزمايشاتي با مواد انفجاري بالا بود كه ميتوانست براي ماشه سلاح اتمي مورد استفاده قرار گيرد يا براي ساختن يك مجتمع كوچك براي ساخت سانتريفيوژها باشد. آلبرايت در يك مصاحبه تلفني گفت ”اين دراندازهي كوچك است, آنها ممكن است بتوانند آن را طرف 24روز پاككنند». ”آنها در فريبكاري مهارت دارند.. شما نميتوانيد روي خطاي آنها حساب كنيد». مونيز وزير انرژي و وزير خارجه كري و جاكوب جي لو, وزير خزانهداري قرار بود روز چهارشنبه بعدازظهر, در جلسات محرمانه اي كل مجلسين نمايندگان و سنا را توجيه نموده و در جلسه برنامهريزي شده علني روز پنجشنبه, در كميته روابط خارجي سنا, شركت كنند. آنها احتمالاً در مورد اظهارات اخير آيتالله علي خامنهاي رهبر عالي مورد سؤال قرار مي گيرند كه تهران در مورد موضوعات منطقه اي با آمريكاي ”متكبر ”مذاكره نميكند. كري در مصاحبه با كانال تلويزيوني العربيه روز دوشبنه آن اظهارات را ”بسيار ناراحتكننده ”خواند.  اما سناتور باب كوركر ازتنسي رئيس كميته روابط خارجي سنا گفت وزراي كابينه را درموضوعات اتمي از جمله اين كه چگونه توافق مانيتور خواهد شد, كباب خواهند كرد. دسترسي بازرسان به سايتهاي در ايران يكي از موضوعاتي بود كه درمذاكرات اتمي دربسته, بهشدت مورد بحث قرار داشت. در تهران مقامات ايراني ابتدائاً اعلام كردند كه سايتهاي نظامي نبايد بازرسي شوند. و در داخل اتاق مذاكره دروين, مقامات ايرني مصر بودند كه اگر بازرسان بينالمللي خواستار بازديد از سايتهاي مظنون ميباشند آژانس انرژي اتمي بايداز ماهها قبل اطلاع دهد. مقامات دولت گفتند پروسدوري كه در وين درآوردند تضمين ميكرد كه ايران نميتواند تا بينهايت اين پروسه را كش دهد وروشن كردند كه سايتهاي نظامي حذف شدني نيستند. .. آقاي هاينونن گفت هرچند كه مواردي بوده كه ايران با موفقيت شواهد كار اتمي غيرقانوني را, حتي زماني كه غنيسازي اورانيوم در آن بوده, مخفي كرده است. زماني كه آژانس انررژي اتمي بهدنبال بازرسي از سايت كالا الكتريك در ايران درسال 2003 بود تا چك كند آيا از سانتريفيوژهايي كه از پاكستان گرفته بودند استفاده شده يانه, ايران بازرسان را در انتطار نگه داشت درحالي كه هفتهها براي جابجايي تجهيزات و نوسازي ساختمان, جايي كه آنها را نگهداشته بود صرف كرد.  هاينونن گفت ”بخشهاي معيني از اين تاسيسات بازسازي شد, هيچ ردي از فعاليتهاي غنيسازي كه در آن انجام شده بود, برجاي نماند».  ”هرچند كه قسمتهاي بازسازي نشده كه داراي آلودگي اورانيوم بود, درسال 2003 موجب نگراني هايي شد».  آقاي هاينونن گفت به همان ميزاني كه تلاشهاي ايران براي مخفي كاري در آنزمان شگفتانگيز بود, (اكنون) آنها اگر تصميم به تقلب در توافق بگيرند, براي ازبين بردن شواهد كار غيرقانوني, آمادهترند».  آقاي هاينونن گفت ”احتمالاً طرحهايي براي اجراي دقيق اجتناب از گير افتادن خواهند داشت

نيويورك تايمز 24 ژوئيه 2015