مصاحبه مهم اوباما در مورد توافق اتمي

اوباما : اگر شما اجازه بدهيد قبل از ورود به پاسخ به يك سري سؤالات از اين قبيل, كه قول ميدهم به آن باز گردم, الآن ميخواهم با يادآوري موضوعاتي به دوستان, صحبت را از اينجا شروع كنم كه مسأله اصلي در شروع چه بود؟ من اين كار را در بيانيه آغازين توضيح دادم, اما ميخواهم كه باز تأكيد كنم, و آن نيز به اين دليل است كه برخي از مخالفتها را با توافق شنيدهام.
فرضيه اوليه در استراتژي ما در قبال ايران اين بوده كه اگر ايران به سلاح هستهاي دست يابد, اين مايه خطر بزرگي براي ايالات متحده آمريكا و متحدان ما خواهد بود, در نتيجه هر آنچه كه ما طي شش سال و نيم گذشته انجام دادهايم بر اين اساس طراحي شده و براي تضمين تحقق اين اولويت شماره يك بوده است.
نظام تحريمها هم براي همين هدف بود, و اين شيوهاي بود كه ما جامعه بينالملل را به حركت در آورديم. بهخصوص براي برخي از دوستان كه بهطور خاص خيلي به ما نزديك نبودند, تا از اين تحريمها پيروي كنند.
چگونه اين تحريمهاي فلجكننده ظاهر شد, ما چگونه ميتوانستيم امتيازات جهاني را دريافت كنيم؟ آن بر اين منطق استوار بود كه ايراني مسلح به سلاح هستهاي مشكلي براي همه خواهد بود. به اين دليل بود كه حسابهاي مالي ايران منجمد شد, و در نتيجه آنها نميتوانستند پول براي مبادلاتشان دريافت كنند. اين همان دليلي بود كه آنها براي مبادلات مالي خود در سطح بينالملل دچار مشكل شدند. چرا كه ما موافقت جامعه بينالملل را بر سر اين موضوع خاص توانستيم جلب نماييم يعني تهديد امكان دستيابي ايران به سلاح اتمي. و اين تنها اولويت من نبود, اگر شما برگرديد به سابقه امر نگاه كنيد, تمامي بحثها براي 5 الي 6سال گذشته, اين يك اولويت براي حزب دموكرات بود, يك اولويت براي حزب جمهوريخواه بود, اين اولويت نخستوزير نتانياهو نيز بود, اولويت متحدان ما در خليج نيز بود, اطمينان از اينكه ايران به سلاح اتمي دست نيابد, توافقي كه توسط جان كري و وندي شرمن و ارني مونيز, متحدانمان, و شركايمان در پي 5+1 مذاكراتش پيش برده شد, و به اين هدف دست يافته است. اين توافق اولويت اصليمان را محقق نمود. اطمينان از اينكه ايران به سلاح اتمي دست نيابد. اما ما همواره اين را بهرسميت شناختهايم كه حتي اگر ايران به سلاح اتمي دست نيابد, ايران با ارزشهاي ما و منافعمان د ر سراسر جهان, كماكان مخالفت و آن را به چالش ميكشد.
در نتيجه وقتي اين توافق به اجرا در آيد, ما ميدانيم كه نگرانيهاي عاجل حول حوش تهديدات سلاح هستهاي را از كار انداخته ايم, ما ذخاير آنها را به ميزان 98 درصد كاهش دادهايم. تعداد سانتريفيوژهايي كه آنها با آن كار ميكنند را به ميزان قابل توجهي كاهش دادهايم. ما يك نظام بازرسي را راهاندازي كردهايم كه اين نظام نه فقط براي 10سال, بلكه براي مثال در زمينه ذخايرشان اين محدوديت براي 15سال را اعمال كند, ايران نسبت به جامعه بينالملل التزاماتي خواهد داشت كه دست به ساخت سلاح هستهاي نخواهد زد, و حالا تحت نظارت يك پروتوكل ديگر نيز ميباشد, يك نظام مانيتورينگ قويتر قرار خواهد گرفت كه براي مدتي, ادامه خواهد يافت.
ما تأسيساتي مانند اراك را از خط توليد پلوتونيوم كه ميتواند براي توليد بمب اتم مورد استفاده قرار گيرد را از دور خارج خواهيم كرد, ما ذخاير اورانيم غنيسازي شده را به ميزان زيادي كاهش خواهيم داد, و ما يك نظام بازرسي را در سراسر خط توليد قرار خواهيم داد تا اگر اورانيوم براي استفاده در سلاح غنيسازي شود, ما آن را كشف و در نتيجه من و مهمتر از آن متخصصان هستهاي بتوانند با اعتماد بهنفس بگويند كه ايران در موقعيتي نخواهد بود كه بتواند يك بمب توليد كند, به اين ترتيب ما اولويت يك خود را محقق كردهايم.
اميد من اين است كه بر روي اين توافق, ما ميتوانيم به گفتگوهاي خود با ايران ادامه داده و ترغيبشان كنيم تا رفتار خود را در منطقه تغيير داده, كمتر مهاجم و كمتر دشمني ورزند, همكاري بيشتري نشان بدهند.
اما ما روي اين مسأله حساب باز نميكنيم. در نتيجه اين توافق مشروط بر تغيير رفتار ايران نيست, مشروط به اين نيست كه ايران ناگهان مثل نظامهاي ليبرال دموكرات عمل كند, اين موضوع و مشكل مشخصي را حل ميكند, و آن اينكه اطمينان حاصل كند كه آنها به بمب دست نيابند. و نكتهيي كه من به كرات آن را بيان نمودهام و باور دارم كه سخت است كه بر سر آن بحث و مشاجره كرد, اين براي ما بسيار ساده تر خواهد بود وقتي كه ايران بدون بمب باشد و ما بخواهيم اعمال وحشتناك ايران را چك كنيم, و يا اينكه آنها را از حيطه هايي كه بر عليه متحدانمان عمل ميكنند عقب برانيم. و همينطور اينكه آيا آنها رفتارشان را عوض خواهند كرد؟ و اينكه آيا ما از آنها همكاري بيشتري در حلوفصل معضلاتي مثل سوريه و يا آنچه كه در عراق در حال رخ دادن است, توقف تشويق حوثيها در يمن, مشاهده خواهيم كرد, به هر حال ما به برخوردهاي خودمان با آنها ادامه خواهيم داد, بهرغم اينكه, برخلاف وضعيت در كوبا ما بهدنبال عاديسازي روابط ديپلوماتيكمان نيستيم, در نتيجه تماسها كماكان محدود خواهند بود.
اما بحثي كه من قبلاً نيز آن را شنيدهام, و اين موضوع در حول حوش قبل از اعلام توافق بگوش ميرسيد اين بود كه اين توافق ساير موارد را حلوفصل نميكند, اين استدلال براي رد اين توافق پايه منطقي ندارد و بيمعني است, و باعث ميشود كه آن وجه كه اولويت شماره يك ما در تضمين و اطمينان حاصل كردن از عدم دستيابي آنها به بمب در ابتدا بوده, مخدوش شود.
سوال: آيا اين توافق در شما اين لحظه را ايجاد نميكند كه ميبينيد اين توافق مورد ستايش ديكتاتور سوريه اسد قرار گرفته و يك پيروزي بزرگ براي ايران است و توسط كساني مورد استقبال قرار گرفته كه هنوز در خيابانهاي تهران شعار مرگ بر آمريكا سر ميدهند و نيز نزديكترين متحد ما در خاورميانه آن را بهعنوان خطايي در ابعاد تاريخي ميخواند و اينجا در كنگره به نظر ميرسد كه اكثريتي در رد اين توافق رأي خواهند داد, من ميدانم شما ميتوانيد آن را وتو كنيد ولي آيا نگران اين هستيد كه اكثر نمايندگان مردم بگويند كه اين يك توافق بدي است؟
اوباما: اين مسأله در من ايجاد توقف [يا مكث] نميكند كه آقاي اسد يا كسان ديگري در تهران ممكن است بخواهند توافق را به شيوهيي خرج بكنند كه فكر ميكنند مردم آنها تمايل به شنيدن آن دارند. اين كاريست كه سياستمداران انجام ميدهند. و اين هميشه به اينصورت بوده است. ميتوانيد به ياد بياوريد كه در طي اين مذاكرات در چند ماه گذشته هر باري كه وليفقيه يا كسي چيزي را توئيت ميكرد به دلايلي گفته ميشد دولت اوباما بايد در حال دادن اين يا آن باشند ولي الآن ما مدركي داريم كه شما ميتوانيد آن را ببينيد كه توافق چيست. ما نيازي به گمانه زني نداريم شما فقط بايد آن را بخوانيد كه چه چيزي ميگويد و شرايطش چيست. و كسي رد نميكند كه بهخاطر اين توافق ايران بايد ذخاير اورانيومش را بشكل عمدهيي كاهش دهد و پلوتونيومش قطع ميشود, تأسيسات فردو كه زير زمين است به چيز ديگري تبديل ميشود و يك نظام بيمانند بازرسيها را داريم و اگر آنها اقدام به تقلب بكنند ميتوانيم تحريمهاي را برگردانيم واقعيتها واقعي هستند و من نگران اين نيستم كه بقيه چه چيزي ميگويند.
تا جائيكه به كنگره برميگردد اميد من اين است و قضاوت زود هنگام نخواهم كرد اميد من اين است كه همه همچنين در كنگره اين توافق را بر اساس واقعيتها ارزيابي كنند نه بر اساس سياست بازي نه بر اساس لفاظي و نه بر اين اساس كه اين توافقي است كه من به كنگره ارائه دادهام و نه يك رئيسجمهور جمهوريخواه. و نه بر اساس لابي كردن بلكه بر اساس چيزي كه براي منافع امنيت ملي آمريكا ميباشد.
و در رابطه با تمامي مخالفتهاي نخستوزير نتانياهو يا رهبران جمهوريخواه كه حرفشان را زدهاند هيچكدام از آنها به من يا مردم آمريكا گزينه بهتري ارائه نكردهاند. من صحبتهاي مختلفي را ميشنوم كه تكرار ميشوند كه اين توافق بدي است, اين بهطور تاريخي توافق بدي است, اين اسرائيل, جهان و آمريكا را تهديد ميكند از اين حرفها زياد بوده است ولي چيزي كه من نشنيدهام اين است كه گزينه مطلوب شما چيست؟
اگر 99 درصد مردم جهان و اكثريت كارشناسان اتمي به اين موضوع نگاه كنند و بگويند كه اين از دستيابي ايران به بمب اتمي جلوگيري ميكند و شما بحث داريد كه اينكار را نميكند و يا اينكه اگر اين كار را نيز بكند اين موقت است و يا اينكه پولهاي آنها از انسداد خارج خواهد شد و مشكلات بيشتري توليد خواهند كرد در اينصورت شما بايد گزينه ديگري براي ارائه داشته باشيد و من چنين چيزي نشنيدهام. دليلش هم اين است كه اينجا فقط دو گزينه وجود دارد يا اينكه موضوع دستيابي ايران به تسليحات اتمي بهطور ديپلوماتيك از طريق مذاكرات حل شود و يا اينكه با استفاده از نيروي نظامي حل شود از طريق جنگ. اينها گزينههاي مطرح هستند.
الآن شما از بعضي از منتقدان ميشنويد كه ميگويند ما ميتوانستيم توافق بهتري را در مذاكرات بهدست آوريم, بسيار خوب معني اين چيست بنظرم موضوع مطرح در بين بسياري از منتقدان اين بوده كه يك توافق بهتر و توافق قابلقبول توافقي است كه در آن ايران هيچ ظرفيت اتمي صلحآميز يا نوع ديگري نداشته باشد. مشكل با اين موضع اين است كه هيچكسي نيست كه قبول بكند ايران اين را قبول دارد يا آن را زماني قبول خواهد كرد و جامعه بينالمللي اين نظريه را كه ايران نميتواند برنامه صلحآميز اتمي نداشته باشد را قبول ندارد آنها با ما در اينكه ايران نميتواند تسليحات اتمي داشته باشد هم نظر هستند.
لذا ما داراي اهرم ديپلوماتيك براي از بين بردن تمامي برنامه اتمي صلحآميز در ايران را در اختيارنداريم. ولي ما داراي اهرم جلوگيري از دستيابي آنها به تسليحات اتمي را دارا هستيم. و اين دقيقاً كاري هست كه ما انجام دادهايم.
لذا اگر بخواهيم به موضوع كنگره برگرديم ما كساني را كه با اين توافق مخالف هستند را به چالش ميگيرم, اول اينكه توافق را قبل از اظهارنظر در مورد آن بخوانيد. ثانيا, بهطور مشخص بگويند كه در كجاي اين توافق هست كه آنها فكر ميكنند از دستيابي ايران به تسليحات اتمي جلوگيري نميكند. و به چه دليل آنها درست ميگويند و كساني مانند مونيز فيزيكدان اتمي من كه داراي تحصيلات فيزيك اتمي از ام اي تي [انستيتو تكنولوژي ماساچوست -بهترين دانشگاه فني آمريكا] است و متخصص اين امور است اشتباه ميكنند. و چرا بقيه جهان اشتباه ميكنند و بعد از آن يك گزينه ديگري را ارائه دهيد. و اگر گزينه اين است كه ما بايد ايران را بايد با بهكارگيري نيروي نظامي به زانو درآوريم در اينصورت اين منتقدان بايد آن را بزبان بياورند و اين ميتواند يك بحث صادقانهيي باشد....

تلويزيون سي.ان.ان 16 ژوئيه 2015