حتي پس از 8سال لغو تحريم قطعي نيست
در اين نشست ضمن بررسي متن جمعبندي وين, پيشنهادات مختلفي نيز به منظور كاهش آسيبهاي ناشي از قطعنامه 2231 از سوي كارشناسان اين ميزگرد مطرح شد. فؤاد ايزدي كارشناس مسائل آمريكا و بينالملل در گفتوگو با خبرنگار حوزه احزاب خبرگزاري فارس, درباره توافق وين و مقايسه آن با توافق لوزان, اظهار داشت: قطعنامه 598 همان روزي تصويب شد كه قطعنامه 2231 تصويب شد و اينكه ميگويند تاريخ تكرار ميشود حقيقت دارد. ايزدي با بيان اينكه اگر نكتهاي مطرح ميشود كه رنگ و بوي نقد دارد هدفمان اين نيست كه زحمات تيم مذاكرهكننده را ناديده بگيريم, تصريح كرد: ما از زحمات دوسالهاي كه تيم مذاكرهكننده داشته, همانطور كه مردم و مقام معظم رهبري نيز تقدير كردهاند, تشكر ميكنيم اما هدف جلسات تخصصي كم كردن ارزش كار اين دوستان نيست بلكه مطرح شدن نكاتي است كه شايد در ادامه اين مسير مفيد باشد. اين كارشناس مسائل آمريكا ادامه داد: اگر بخواهيم نكاتي را بهعنوان شروع بحث ارائه دهم فكر ميكنم طرح الزام دولت به حفظ حقوق هستهاي با رأي 213 نماينده كه در مجلس شوراي اسلامي تصويب شد ملاك خوبي براي ارزيابي اين توافق است چرا كه توسط شوراي نگهبان تأئيد و توسط رئيسجمهور ابلاغ شد. وي خاطرنشان كرد: اين قانون سه بند اصلي دارد؛ در بند ابتدايي آن آمده كه در راستاي صيانت از منافع ملي هرگونه نتايج مذاكرات هستهاي ايران و كشورهاي 1+5 در صورتي معتبر است كه الزاماتي را رعايت كرده باشد بنابراين اگر اين سه بندي كه در قانون مجلس آمده رعايت نشده باشد نتيجه مذاكرات از نظر قانوني معتبر نيست. *طبق متن برجام بند اول قانون هستهاي مجلس رعايت نشده است ايزدي با اشاره به بند اول قانون مجلس درباره صيانت از دستاوردهاي هستهاي كشورمان گفت: لغو تحريمها بهصورت يك جا و كامل بايد در متن توافقنامه درج شده و در روز آغاز اجراي تعهدهاي ايران انجام شود. اين كارشناس مسائل بينالملل با بيان اينكه طبق متن برجام بند اول اين قانون مجلس رعايت نشده است, افزود: چون ما در روز اجرا اين حالت را داريم كه تعهدهاي و تحريمهاي اتحاديه اروپا تعليق ميشود و بحث لغو تحريمهاي اروپا بعد از 8سال خواهد بود كه البته اگر در اين 8سال مشكلي پيش نيايد. *برخلاف تحريمهاي اتحاديه اروپا بحث لغو تحريمهاي آمريكا مطرح نيست وي ادامه داد: درباره تحريمهاي آمريكا نيز بحث تعليق مطرح است آن هم به اين باز ميگردد كه در طول 8سال مشكلي پيش نيايد و برخلاف تحريمهاي اتحاديه اروپا كه بحث لغو آن مطرح است تحريمهاي آمريكايي بحث لغوش مطرح نيست يعني دولت آمريكا گفته من سعي ميكنم كه اين تحريمها را لغو كنم. ايزدي با تأكيد بر اينكه بنابراين لغو تحريمهاي آمريكا حتي پس از 8سال هم قطعيت ندارد ادامه داد: 18 دستور رئيسجمهور آمريكا وجود دارد كه قرار است 4 دستور از آن لغو شود كه تأثير زيادي هم ندارد و از موارد جدي محسوب نميشود. اين كارشناس مسائل آمريكا افزود: در رابطه با تحريمهاي اتحاديه اروپا و تحريمهاي آمريكا ما بحث لغو در روز اجرا نداريم بلكه بعد از هشت سال مطرح است و همانطور كه گفتيم تحريمهاي آمريكايي بعد از 8سال مشخص نيست كه قطعاً لغو شود. وي تصريح كرد: اتفاقي كه ميافتد اين است كه تحريمها لغو ميشود و قطعنامه 2231 جايگزين قطعنامههاي قبلي ميشود اما همه موارد تحريمي لغو نخواهد شد و مورد تسليحاتي و موشكي 5 و 8سال خواهد بود. *بحث «تعليق» تحريمها اصل و اصالت روز اجراست ايزدي در ادامه اين ميزگرد با بيان اينكه در متن قانون مجلس لغو يكجاي تحريمها مطرح شده اما اين در حالي است كه تازه پس از 8سال بحث تحريمهاي هستهاي مطرح است نه همه تحريمها, افزود: بنابراين اگر بخواهيم موضوع تحريمها را بررسي كنيم بايد گفت: بحث «تعليق» اصل و اصالت روز اجراست. اين كارشناس مسائل آمريكا خاطرنشان كرد: من خيلي تعجب كردم كه آقاي دكتر ظريف در گزارشي كه به مجلس داد گفت كه ما در متن برجام اصلاً كلمه تعليق نداريم در حاليكه در متن برجام 4 كلمه ساسبند (suspense) بهمعناي تعليق داريم كه در ادبيات تحريمي ما زماني كه ميخواهيم از تعليق صحبت كنيم ميگوييم ميخواهيم ساسبند (suspense) كنيم و زماني كه صحبت از لغو است ميگوييم ليفت (lift) يا ترميدنت (Terminate), بنابراين در متن برجام 12 تعليق نه صرفاً بهمعناي ساسبند (suspense) بلكه بهمعناي متوقف كردن اجرا وجود دارد كه بيان ديگري براي مفهوم تعليق است. وي بيان داشت: اينكه آقاي ظريف گفتند تعليق در متن برجام وجود ندارد يك تصور اين است كه ايشان متن برجام را دقيق نخوانده كه قاعدتاً صحيح نيست چراكه دوستان 18روز در وين روي متن تمركز داشتند يا اينكه فراموش كرده است, بنابراين اين مسأله جاي سؤال دارد كه چرا بحث تعليق را انكار كرده است. ايزدي بر همين اساس با بيان اينكه بند اول قانون مجلس در بحث صيانت از حقوق هستهاي كشور نقض شده است يادآور شد: طبق بند دوم اين قانون مجلس, آژانس بينالمللي انرژي اتمي در چارچوب توافقنامه پادمان مجاز به انجام نظارتهاي متعارف از سايتهاي هستهاي است و دسترسي به سايتهاي نظامي و حساس غيرهستهاي و اسناد و دانشمندان ممنوع است. * پذيرش موضوع فراتر از پروتكل الحاقي از سوي ايران اين كارشناس مسائل بينالملل بر اساس بند دوم قانون مجلس توضيح داد: در متن برجام پيوست 4 ماده 6 به يكي از متنهاي آژانس كه منتشر شده اشاره كرده كه مربوط به ليست اقلام متعددي از تكنولوژيهاي روز دنيا است كه لزوماً هيچ ربطي به هستهاي ندارد اما استفاده دوگانه و مضاعف دارد. وي افزود: برخي از اقلام آن شامل دوربينهاي سرعت بالا, نرمافزارها و سختافزارهاي صنعتي, پمپهاي تخليه, انواع فلزات نظير آلومينيوم و فولاد است و اين اقلام در صنايع نظامي و صنعتهاي متعددي كاربرد دارد. ايزدي خاطرنشان كرد: ما اين موضوع را كه فراتر از پروتكل الحاقي است, قبول كردهايم؛ در حالي كه پروتكل الحاقي هم يك ليست بسيار كوتاهتري از اقلام دارد در حاليكه اين متن 84 صفحه است؛ سپس يك كانال تهيه وجود دارد كه اگر ايران بخواهد اين مواد را وارد كند بايد اين كانال اجازه دهد؛ در قطعنامه 2231 و در ضميمه آن آمده است همه كشورها حق اين را دارند كه همه محمولههايي كه وارد ايران ميشود را بازرسي كنند تا مطمئن شوند موارد قطعنامه نقض نشده است. اين كارشناس مسائل آمريكا ادامه داد: اين به اين معناست كه اگر ايران بخواهد يك قطعهاي را خريداري كند كه در ليست 84 صفحهاي آمده است, سيستم كانال حريف بايد مطلع شود و در غيراين صورت ميگويد كه ايران نقض كرده است بنابراين اين بحث بازرسيها از هرآنچه وارد كشور ميشود, براي استقلال كشور ايجاد سؤال ميكند. به گفته ايزدي اين مساله بند دوم قانون مجلس را هم زير سؤال ميبرد كه ما فراتر از پروتكل الحاقي ميرويم و اينها نظارت متعارف نيست چرا كه در رابطه با هيچ كشوري اينگونه نظارت وجود ندارد. وي اظهار داشت: در برجام و بند 21 قطعنامه 2231 آمده است كه اين قطعنامه مواردي دارد كه فقط مرتبط با ايران است؛ يكي از خطوط قرمز ما اين بود كه با ما كاري نكنيد كه با ديگر كشورها نميكنيد و با ما متعارف برخورد كنيد از اين جهت بند دوم قانون مجلس در رابطه با صيانت از دستاوردهاي هستهاي نقض شده است. ايزدي با اشاره به بند سوم قانون مجلس در اين زمينه يادآور شد: طبق بند سوم اين قانون هيچ محدوديتي براي كسب دانش و فناوري صلحآميز هستهاي پذيرفته نيست و بايد مصوبات شوراي عالي امنيت ملي رعايت شود, ما به شدت در متن برجام محدوديت پذيرفتهايم يعني تازه بعد از 8سال اين ظرفيت را پيدا ميكنيم كه با 30 سانتريفيوژ IR8 كار كنيم, قبل از آن نيز تعدادي مورد وجود دارد اما ميگويند اين سانتريفيوژها روتر نداشته باشد و اين بهمعناي آن است كه يك ماشين موتور نداشته باشد. اين كارشناس مسائل بينالملل با بيان اينكه محدوديتها بسيار گسترده است, گفت: نتيجهاي كه ميگيريم اين است كه طبق قانون جاري كشور متن برجام معتبر نيست چرا كه هر سه مورد قانون هستهاي بهصورت بسيار گستردهاي نقض شده و از اين جهت به نظر ميرسد ما هنوز كارمان با برجام تمام نشده است. وي درباره اينكه تيم مذاكرهكننده و وزارتخارجه تأكيد دارد كه قطعنامه 2231 الزامآور نيست و به نوعي آن را «كاغذپاره» ميدانند, در عين حال ميگويند كه برنامه غنيسازي ايران را بهرسميت شناخته است, توضيح داد: زماني كه اولين بار جناب آقاي دكتر ظريف در مصاحبه با نشريه صدا موضوع تصويب قطعنامه را مطرح كرد دليل تصويب قطعنامه را اينگونه بيان كرد كه ما ميخواهيم قطعنامهاي از سازمان ملل بگيريم كه ضمانت اجرايي براي برجام ايجاد كنيم. ايزدي با بيان اينكه آمريكا از اسفند سال گذشته در كميسيون سياست خارجه سناي آمريكا بيان كرد اين توافقي كه خواهيم داشت از نظر حقوقي براي ما (آمريكا) الزامآور نيست؛ ادامه داد: كار ما خواندن متنهاي مذاكرات كنگره آمريكاست و براي من جاي تعجب داشت كه چطور ميشود آمريكا كه دو سال ميرود و ميآيد و با كشوري مذاكره ميكند ميگويد اين از نظر حقوقي براي ما الزامآور نيست. اين كارشناس مسائل آمريكا با اشاره به بخش ديگري از اظهارات جان كري خاطرنشان كرد: او گفته بود اگر اين توافق انجام شود براي ايران الزاماتي به وجود ميآورد و از اين رو به نمايندگان كنگره گفت شما اگر نخواستيد تحريمها را لغو نكنيد و خانم شرمن نيز 5 تير در نشستي با خبرنگاران آمريكايي براي اولين بار گفت كه ما نميخواهيم متني را امضاء كنيم. وي ادامه داد: آقاي ظريف در مصاحبه با نشريه صدا گفت كه ما ميخواهيم قطعنامهاي تصويب شود كه ضمانت اجرايي برجام باشد, اما اينكه اخيراً آقاي عراقچي و ظريف گفتهاند كه ما بخشي از قطعنامه را نميخواهيم اجرايي كنيم, كل داستان را زير سؤال ميبرد چرا كه هدف قطعنامهاين بود كه همه ملزم شوند مفاد آن را اجرا كنند و ما كه خودمان به دنبال قطعنامه رفتيم حالا ميگوييم كه نميخواهيم آن را اجرا كنيم. *دست طرف مقابل با بند 11 و 12 باز است ايزدي در ادامه به بند 11 و 12 قطعنامه 2231 اشاره كرد و اظهار داشت: اگر طرف مقابل بخواهد مانعي براي ما ايجاد كند بايد تذكر و اخطاريه (Notifications) بدهد و در واقع لازم نيست كه مدرك بياورد, از اين رو دست طرف مقابل با دليل يا بيدليل باز است. اين كارشناس مسائل بينالملل ادامه داد: با اين وضعيت و قطعنامه طرف مقابل بايد چه كار كرد؟ قطعنامه 2231 دست طرف مقابل را براي تغيير مسير و بازگرداندن وضعيت به قبل به شدت باز كرده است. وي افزود: هدف ما اين نيست كه برخورد سياسي با اين قضيه داشته باشيم و بنده هم فرد حزبي نبوده و عضو هيأت علمي دانشگاه تهران هستم و در عمر خود نيز در ميتينگهاي سياسي شركت نكردهام اما بايد بررسي كنيم كه چه اتفاقي در حال وقوع است و ما بايد چه كار كنيم. ايزدي با بيان اينكه اگر ما نفهميم متن قطعنامه و متن برجام چيست, نميتوانيم براي قدمهاي بعدي طراحي كنيم, خاطرنشان كرد: من معتقدم كه طرف ما افراد عليهالسلام نيستند و اهل دبه كردن هستند از اين رو نياز داريم كه اين اشراف ايجاد شود. اين كارشناس مسائل آمريكا ضمن انتقاد از صحبت ظريف مبني بر اينكه در متن برجام صحبتي از تعليق نشده است, خاطرنشان كرد: چرا بايد اينگونه بگويند؟ بحث اساسي تحريمها بحث تعليق است اما اين بحث را در بين نمايندگان مجلس بهعنوان نخبگان و نه عامه مردم مطرح ميكنند و اين ايجاد سؤال ميكند. وي با اشاره بهدليل مذاكره كردن ايران تصريح كرد: آيا ما مذاكره كرديم كه توافق بگيريم؟ مقام معظم رهبري فرمودند اگر قرار است تحريمها در روز امضاء لغو نشود پس ما براي چه مذاكره ميكنيم؟ ما مذاكره ميكنيم كه تحريمها لغو شود اما متني خارج شد كه نه تنها تحريمها لغو نشده بلكه بحث تعليق آنها مطرح است و دست طرف مقابل هم باز است و زماني كه ما به تعهدهاي خود عمل كرديم و خيال آنها راحت شد ميتوانند زير ميز بزنند, آيا ما اين را نبايد بدانيم؟ ايزدي با اشاره به پيشنهادات ايجابي در اين زمينه به قرينه تاريخي اين موضوع پرداخت و ادامه داد: در سال 1997 ميلادي يعني 18سال پيش, ايران كنوانسيون سلاحهاي شيميايي را امضاء كرد, دو صفحه متن از سوي ايران و آقاي ولايتي وزير وقت امور خارجه بهعنوان مسائلي كه ايران نسبت به آنها دغدغه دارد, ارائه شد بنابراين ما اين كار را انجام دادهايم و مجلس نيز ميتواند اين كار را انجام دهد. *تنها 30درصد از صحبتهاي ظريف با متن توافق همخواني دارد اين كارشناس مسائل بينالملل متذكر شد: اگر شما به صحبتهاي وزير امور خارجه كشورمان گوش دهيد دقيقاً متوجه نخواهيد شد كه چه اتفاقي افتاده است و با شرمندگي بايد بگويم كه ايشان در كنار اينكه فرد متدين و فرزند انقلاب است اما دغدغههاي سياسي دارد لذا صراحت لهجه آقاي ظريف و آقاي عراقچي در بيان واقعيتهاي موجود با متن همخواني ندارد و شايد حدود تنها 30درصد از صحبتهاي آقاي ظريف در مجلس با متن همخواني داشت. وي تأكيد كرد: اين براي ما خوب نيست كه اين ذهنيت را ايجاد كنيم كه همه تحريمها در حال لغو شدن است در حاليكه اينگونه نيست و در اين شرايط دوستاني كه هم گروه سياسي با تيم مذاكره كننده هستند اگر اين تحريمها لغو نشود براي آنها نيز تبعات خواهد داشت. ايزدي در ادامه اين نشست درباره تهديد نظامي ايران از سوي كاخ سفيد پس از توافق و امكان بازگشتپذيري ايران در صورت بدعهدي طرف مقابل از جمله اينكه خواستار افزايش 5ساله تحريمها شدهاند اظهار داشت: اين به همان اصل موضوعي برميگردد كه ما براي چه مذاكره كرديم, آيا ما مذاكره كرديم كه حتماًً به يك توافق برسيم؟ يا مذاكره كرديم كه تحريمها برداشته و ما از اين چاله خارج شويم, ما نميخواستيم كه به چاه ديگري بيفتيم؛ برخورد ما به هيچ عنوان جناحي-سياسي نيست. اين كارشناس مسائل بينالملل يادآور شد: متن 84 صفحهاي كه ما در متن توافق برجام اجراي آن را پذيرفتهايم در عمل اين ابزار را به طرف مقابل ميدهد كه نه تنها از سايتهاي هستهاي ما بازرسي داشته باشد بلكه ميتوانند به هر سايتي كه اين اقلام مشخص شده كه كاربردهاي متعددي دارد, دسترسي داشته باشد. *امكان بازرسي از سايتهاي دانشگاهي و نظامي بر اساس متن توافق وي افزود: حتي مكانهايي كه قرار است اين اقلام و مواد استفاده شود بايد تلفن و آدرس آن بهصورت جزئيات و اسم افراد بايد داده شود, قبلاً مواد و اقلامي كه ما نياز داشتيم از طريق بازار آزاد وارد كشور ميكرديم اما الآن هم جايي كه اين اقلام و مواد را تهيه ميكنيم بايد مشخص شود كه اين براي خريد ما مشكل ايجاد ميكند, از سوي ديگر حتي امكان دارد از سايتهاي دانشگاهي و سايتهاي نظامي بر اساس متني كه توافق كردهايم نيز بازرسي صورت بگيرد, آيا ما نبايد اينها را بدانيم اما دوستان در اين حوزه سكوت ميكنند و فقط بخشهاي گل و بلبل متن توافق را ميگويند. ايزدي با تأكيد بر اينكه اين مسأله براي كشوري همچون ايران خوب ينست كه طرف مقابل بتواند در حوزه استقلال تا اين حد جلو بيايد, تصريح كرد: با اين وضعيت فردا بحرين هم ميتواند ادعا كند كه ميخواهد با بازرسي از كشتي ايراني قطعنامه 2231 را اجرا كند. اين كارشناس مسائل بينالملل در پاسخ به اين سؤال كه بنابراين چرا آقاي ظريف و عراقچي تأكيد دارند كه قطعنامه الزامآور نيست گفت: ما ميگوييم كه آن را اجرا نميكنيم؛ اين در حالي است كه تيم مذاكره كننده ما در تهيه پيشنويس اين قطعنامه نقش داشته است و بخشي از قطعنامه, بخشي از برجام بوده است, ما فعلاً ميگوييم كه اجرا نميكنيم اما بالاخره مجبور ميشويم كه آن را اجرا كنيم, بحرين, قطر, انگليس و ساير كشورها كه چنين تحفظي ندارند و ميخواهند كه اين قطعنامه را اجرا كنند. وي با بيان اينكه اين روندي كه پيش ميرود اين است كه اگر برجام بخواهد اجرا شود در حوزههايي كه ما سالها براي خودمان ولو با مشكلات استقلال داشتهايم دچار مشكل ميشود افزود: رصد سازمان ملل در اين زمينه وجود دارد و نكته مهم اين است كه ما خودمان آن را پذيرفتهايم. ايزدي ادامه داد: رسانه BBC در گزارش خود پس از قطعنامه گفت كه 15 كشور براي ايران رأي دادند و اگر به پوشش رسانهاي توجه كنيم رسانههاي غربي با نگاه مثبت در اين قضيه برخورد ميكنند لذا اينكه ما خودمان اين قطعنامه را پذيرفتهايم بار حقوقي زيادي دارد. اين كارشناس مسائل بينالملل تصريح كرد: ما به اسرائيل ميگوييم شما 300 كلاهك داريد و نبايد به ما گير بدهيد اما آنها ميگويند ما NPT را امضاء نكردهايم و شما هم ميخواستيد امضاء نكنيد لذا اينكه خودمان قطعنامه 2231 را پذيرفتهايم و نماينده ايران نيز در سازمان ملل از آن تشكر و آن را بهعنوان پيروزي براي كشور قلمداد كرد, براي ايران تعهد ايجاد ميكند. *شوراي عالي امنيت ملي نبايد سريع درباره برجام تصميمگيري كند وي با تأكيد بر اينكه ما نبايد به هيچوجه در اين زمينه عجله كنيم, گفت: من شنيدهام شوراي عالي امنيت ملي ميخواهد در چند روز آينده رأيگيري داشته باشد و به نظر ما اين كار خيلي سريع است, مجلس قطعاً بايد در اين زمينه ورود پيدا كند يك بازه 30روزه بعد از اعلام نظر كنگره وجود دارد از اين رو نبايد عجله داشته باشيم و خداي ناكرده نبايد در شوراي امنيت ملي نوعي رأيگيري شود كه در عمل نقش مجلس را كمرنگ كند. ايزدي خاطرنشان كرد: يكي از كارهايي كه مجلس در حال حاضر ميتواند انجام دهد و دير هم نشده اين است كه نكات مورد نظر خود را مكتوب كرده و اين متن مكتوب شده در روز توافق بهعنوان نكاتي كه ايران مد نظرش است در آنجا ثبت شود. *بازگشتپذيري سالها طول ميكشد اين كارشناس مسائل بينالملل با اشاره به صحبتهاي ظريف در مجلس خاطرنشان كرد: ايشان گفت كه ما ميتوانيم در نطنز سالي دو هزار كيلو توليد داشته باشيم و ما در حال حاضر بايد 9هزارو 800 كيلو را بايد نابود كنيم و 10هزار را بايد به 300 برسانيم و از اين جهت بازگشت پذيري سالها طول خواهد كشيد. وي با بيان اينكه برخي طوري وانمود ميكنند كه ما در شرايط بدي قرار داشتيم و چارهاي هم غير از توافق براي ما نبود ادامه داد: ما در شرايط بدي قرار داشتيم اما نبايد به شرايط بدتري برسيم و متني را امضاء كنيم كه شرايطمان بدتر شود, به گفته آقاي كري و 150 نماينده كنگره آمريكا اگر توافق نميشد ساختار تحريمها از هم فرو ميپاشيد, ما اين را بارها قبل از برجام گفتيم و زماني كه برجام امضاء شد اوباما و جان كري دوباره اين موضوع را تكرار كردند لذا ما نبايد تصور ميكرديم تنها راه برداشتن تحريمها و فرو ريختن ساختار آن, توافق وين است. *هم گزينه نظامي جدي نبود هم تحريمها در نهايت فرو ميريخت اين كارشناس مسائل آمريكا در پاسخ به اين سؤال كه آيا در صورت ادامه روند قبلي گزينه نظامي جدي نميشد تأكيد كرد: بله گزينه نظامي هم مطرح بود اما اگر صحبت آقاي اوباما در روز توافق را بخوانيد خواهيد ديد كه هم گزينه نظامي جدي نبود و هم تحريمها در نهايت فرو ميريخت. وي گفت: اگر بخواهيم واقعيتهاي موجود را ببينيم و بررسي كنيم ادامه وضعيت قبل براي آمريكا نيز ميسر نبود و آنها به دنبال راهكاري بودند لذا با اين ذهنيت كه تيم مذاكرهكنندهييراني دستورالعمل داشته كه از پاي ميز مذاكره بلند نشود توافقي را به ما ارائه دادند و ميدانستند كه ايران متن توافق را نميتواند رد كند و در نهايت مجبور به امضاء است لذا از اين اطلاعات استفاده كرده و متني را به ما دادند كه به نظر ميرسد مشكلات زيادي دار