بررسي توافق اتمي و ديدارهاي جان كري و اشتون كارتر از خاورميانه

گزارشگر: ... در اوت آينده نيز به همين منظور وزير خارجه آمريكا جان كري به كشورهاي خليج سفر خواهد كرد... پيشتر هم وزير خارجه عربستان عادل الجبير با رئيسجمهور اوباما و وزير خارجه جان كري و مشاور امنيت ملي سوزان رايس گفتگوهايي درباره تقويت شراكت طولاني مدت بين دو كشور و توافق اتمي ايران صورت گرفت...
مجري: ... از رياض سيد خليل بن عبدالله الخليل عضو سابق مجلس شوراي سعودي و از بيروت دكتر عبدالله شايجي استاد علوم سياسي در دانشگاه كويت با من در تماس هستند كه اولين سوالم درباره نگراني عربستان و كشورهاي خليج از اين توافق است.
خليل بن عبدالله: ... اين نگرانيها منحصر به عربستان و كشورهاي خليج نيست و نگراني جهاني و مردمي است چون ايران كشوري نيست كه به حرف خود ملتزم باشد و شبهنظامي و سياستهاي اعلامشده و اعلامناشده بسياري دارد و بنظرم ديدار بين وزير خارجه عربستان و رئيسجمهور اوباما بسيار مهم بود چون اول موضوعات كمپديويد در اين ديدار پيگيري شد و منافع عربستان دنبال شد و يك شفافسازي درباره آنچه در توافق ذكر نشده بود صورت گرفت كه خيلي مهم بود...
مجري: آيا اين موضع اوباما كه گفت اين توافق فقط مختص به توافق اتمي است كافي نيست... ؟
خليل بن عبدالله: اين حرف مهم است و خود توافق هم حتي مثبت است چون باعث استفاده صلحآميز اتمي ميشود... و تلاش كشورهاي پنج بهعلاوه يك مثبت بود و اگر اين توافق مانع از دستيابي ايران به سلاح اتمي شود ممكن است صداي ايران در جهان عربي و اسلامي صدايي مفيد باشد...
مجري: ... آيا ممكن است ايران يك عضو مفيد در منطقه شود؟
عبدالله شايجي: ... از همه امور پيداست كه آمريكا به اقدامات و كارهاي ايران و نگراني همپيمانان آمريكا در منطقه چه كشورهاي خليج و تركيه و اسرائيل توجهي ندارد و همه توجه اوباما اين است كه يك توافق اتمي اجرا كند و برنامه ايران را منجمد كند و رياستجمهوري خود را به پايان برساند و در تاريخ به ثبت برساند كه وي يك موفقيت در كارنامه دارد و رئيسجمهوري بوده است كه برنامه اتمي ايران را متوقف كرده است. ما سه مشكل با برنامه اتمي ايران داريم. اول اينكه ايران در آستانه تبديل شدن به يك كشور اتمي است و چه بخواهيم چه نخواهيم همانطور كه اوباما گفت ايران اگر فرصت يابد ميتواند ده بمب اتمي بسازد... و بعد ده سال از همه اين التزامات خلاص خواهد شد و نكته دوم اينكه استراتژيك و مهم است اين است كه مهمترين موضوع اتمي مكتوب نشده است و آن تبديل يك دشمن استراتژيك كه آمريكا را شيطان اكبر ناميده است و بوش هم او را محور شر به همراه عراق و كره شمالي ناميد به يك همكار واضح استراتژيك است و اين را اوباما در نامه سري خود به رهبر در اكتبر گذشته نوشته بود كه روحاني و ظريف هم اين را گفتند... و به اين ترتيب ايران از تحريمها رها شده و 100ميليارد دلار گيرش ميآيد كه همانطور كه وزير خارجه عادل الجبير گفت اميدواريم اين پولها براي اقتصاد ايران و مردم ايران برود و اين پيام قوي و شجاعانه عربستان بود كه گفت عربستان دستبسته در برابر شلوغبازي و نقش منفي ايران نخواهد ماند و با آن برخورد خواهد كرد و نكته سوم اين است كه اوباما معتقد بود كه اين توافق در تصحيح و عقلاني كردن سخنان و رفتار و سياست و استراتژي ايران در منطقه منجر ميشود و ما در كشورهاي خليج عكس آن را معتقديم و ميگوييم كه اين توافق ايران را يك كشور محوري و مهم و مقبول در منطقه خواهد كرد... امروز حرفهاي رهبر نكته دوم من را تاييد كرد كه گفت سياست ايران تغيير نخواهد كرد و گفت كه ايران در چهار پايتخت و بحرين و فلسطين حضور و نفوذ دارد...
مجري: به مهمان برنامه دكتر حسن المومني استاد روابط بينالملل از عمان خوشآمد ميگويم و از وي درباره دستيابي ايران بر صدها ميليارد دلار منجمد شده پرسيدم... كه چه سمت و سويي خواهد داشت؟
حسن المومني: ... مشكل با ايران در دو چيز است اول اين كه در منطقه به ايران اعتمادي نيست و سه دهه است كه ايران دنبال گسترش است و دوم اينكه دو سه سال است كه به قدرت آمريكا براي مديريت بسياري از امور در منطقه اعتمادي نيست و ديديد در دو سه سال اخير در عراق و سوريه موضع قوي نداشت و آن را ول كرد... بين منافع آمريكا و كشورهاي عربي بر سر توافق اتمي انطباق وجود ندارد و اين سؤال مطرح است كه آيا ايران بعد از دههها ناگهاني تغيير خواهد كرد؟
مجري: ... اميد بندر بن سلطان گفت كه نسبت به ادامه همكاري و ائتلاف با آمريكا به اين شكل شك دارد و گفت بعد از اين اعراب فقط به خدا تكيه دارند و گفت كه آنان ديگر به آمريكا اعتماد ندارند و ممكن است بدون اراده و حمايت آمريكا اقدام نظامي كنند در مقابل جاش ارنست گفت كه وزير خارجه عربستان از اين توافق استقبال كرد... چرا اعراب يك موضع واحد ندارند؟
خليل بن عبدالله: ... ايران از زمان انقلاب منطقه را منفجر كرده است و باعث شيطاني كردن حركتهاي اسلامي سني شده است يعني اين حركتها شروع به تقليد از ايران كردهاند و شيطاني شده و از جنبشهاي اصلاحگرايانه و تربيتي تبديل به حركتهاي سياسي شدند و شيعيان را هم ايران شيطاني كرد و آنها دچار بلندپروازي شدند و شبهنظاميان ايران از همه مرزها رد ميشوند و در همهجا در لبنان و سوريه و يمن و حتي كشورهاي آفريقايي هم ديده ميشوند. آيا اين كارهاي ايران متوقف خواهد شد؟
مجري: ... با توجه به روابط متشنج ايران و اسراييل و كشورهاي خليج, از اين به بعد رابطه آمريكا با اين سه طرف چطور خواهد بود؟
عبدالله شايجي: ... از اين به بعد ما بايد روي خودمان متكي شويم و من با حرفهاي امير بندر موافقم كه نسبت به هرجومرج ناشي از اين توافق هم هشدار داد و مشكل ما و آمريكا فقط درباره اتمي نيست و آمريكا ساليان است كه با وضع عراق جدي برخورد نكرد و مالكي را رها كرد كه فساد كند و مذهبيگرايي را گسترده كند و ايران را رها كرد كه بازيگر اصلي در عراق و منطقه باشد و رژيم سوريه را كمك كرد و در اوت 2013بعد استفاده از بمب شيميايي و رد كردن مرز سرخ كاري نكرد... آمريكا در استراتژي خود در منطقه شكست خورده است... بايد روي خودمان متكي باشيم و توفان صحرا نقطه شروع بود و پيكان طلايي آن را كامل كرد و بايد بهطور استراتژيك درباره اتمي خليج فكر كنيم ...
مجري: ... اعراب به غير از دو بازديد جان كري و اشتون كارتر از منطقه چه چيز ديگري كسب خواهند كرد؟
حسن المومني: ... اعراب بايد ابتكارعمل را در دست گيرند و دولت آمريكا چيزي بيش از قبل به كسي نخواهد داد و سياست خارجي آمريكا دچار تردد شديد و ناكارآمدي در برخورد با بسياري از پروندههاي منطقه است...
مجري: يعني اعراب تضمينهاي كافي به دست نياوردهاند؟
حسن المومني: ... هيچكدام از تضمينهاي آمريكا در حد حتي نوشته و مكتوب نبوده است و به رفتار آمريكا ديگر اعتمادي نيست.
مجري: آيا ديدار اشتون كارتر تضمين كافي نيست؟
خليل بن عبدالله: امنيت عربستان بر آمريكا و اروپا و كشورهاي ديگر متكي نيست و بر نيروهاي داخلي قوي و مستحكم خود عربستان بستگي دارد و اگر چه عربستان از امكانات و تكنولوژي آمريكا استفاده ميكند ولي از نظر جنگ با تروريسم و بنيادگرايي و امنيت خليج نيروهاي عربستان مصمم هستند و يك وحدت داخلي در عربستان وجود دارد...