كمبود آب؛ «عمدهترين چالش امنيتي-انساني ايران»
اين گزارش با اشاره به سابقه چندين دهه كمبود آب در منطقه خاورميانه كه با نرخ رشد جمعيت بالا، افزايش مصرف آب و مديريت ضعيف استفاده از منابع آبي مواجه است، مينويسد كه در مورد ايران وضعيت بدتر است.
رويترز به بحرانهاي ايران از جمله هشت سال جنگ با عراق، تحريمهاي آمريكا و تنشها در مرزهاي كشور اشاره كرده، اما از قول كارشناسان نقل ميكند، «عمدهترين تهديدي كه هماكنون ايران با آن مواجه شده است، تحليل رفتن منابع آبي كشور است كه باعث شده است موضوع جيرهبندي آب در برخي از شهرها مطرح شود».
گري لويس نماينده مقيم برنامه توسعه ملل متحد در ايران به رويترز گفته است كه كمبود آب اكنون به عمدهترين چالش امنيتي انساني در ايران تبديل شده است.
اين گزارش ميافزايد كه سدسازيهاي بيش ازاندازه، آبياري غيراصولي، خشكسالي و تغييرات اقليمي دست به دست هم داده و بحران آبي در ايران را رقم زده است، در اين ميان قيمت نازل آب در ايران انگيزهاي براي اسراف بيرويه آب در كشور شده است. رويترز مينويسد مجموع عواملي كه اشاره شد، باعث خشك شدن درياچه اروميه شده است، مكاني كه بهعنوان منبع حياتي براي ۲۰۰ نوع پرنده و ۴۰ نوع خزنده در سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي سازمان ملل متحد ثبت شده است.
در دهههاي گذشته طول اين درياچه به ۱۴۰ كيلومتر و عرض آن به ۵۵ كيلومتر ميرسيد، اما هماكنون تنها پنج درصد از اين درياچه باقي مانده است.
اين گزارش در ادامه مينويسد كه در ماههاي گذشته ۱۲ شهر ايران از جمله تهران و شيراز با تهديد جيرهبندي آب مواجه شده و مقامات كشور به شهروندان اخطار دادهاند كه براي اجتناب از جيرهبندي آب، در مصرف آن ۲۰ تا ۳۰ درصد صرفهجويي كنند، اما اين اخطارها راه به جايي نبرده است. مصرف آب در شهرهايي مانند تهران از نيمه بهار تا اول تابستان (مه تا ژوئن) تا ۱۰ درصد افزايش يافته است. رويترز در ادامه مينويسد كه علت بحران آبي ايران در ميزان مصرف شهروندان نيست، چرا كه كشاورزي سهمي ۹۰ درصدي در مصرف آب كشور دارد، حوزهاي كه بخش عمده آن از روشهاي غيركارا براي آبياري استفاده ميكند. «ايران افتخار ميكند كه در هزاره اول ميلادي از سيستم پيشرفته آبياري استفاده ميكرد، سيستمي كه با ايجاد قناتهايي در زير زمين، آب را به زمينهاي كشاورزي منتقل ميكرد و هنوز هم اين قناتها در كشور استفاده ميشوند». آقاي لويس ميگويد كه وقتي آبهاي تونلهاي قنات به سطح زمين ميرسد و با روشهاي سنتي آبياري به زمينها منتقل ميشود، قسمت عمده آن از طريق نشت، بخار شدن يا تبديل (سرمايه عمومي) به مالكيت شخصي از بين ميرود، در حالي كه كشاورزان نيز اصرار دارند تا از كودهاي شيميايي براي توليد محصولات كشاورزي استفاده كنند. رويترز از قول مقامات سازمان ملل مينويسد كه تنها يك سوم آب مورد استفاده در كشاورزي بهصورت بهينه استفاده ميشود، در حالي كه مديريت غلط استفاده از منابع آبي در كل ايران و كشورهاي همسايه از جمله عراق و افغانستان ادامه دارد. رويترز مينويسد كه رودهاي مهم در شهرهايي مانند شيراز، اصفهان و مناطق مرزي با افغانستان خشك شده است، حتي كاهش آب دجله و فرات در عراق مشكلات زيست محيطي ايجاد كرده است. مناطقي از شرق ايران با بادهاي شني فصلي سيستان به مدت ۱۲۰ روز در سال مواجه شده است كه در صورت ادامه خشكساليها اين زمان به ۲۲۰ روز افزايش پيدا خواهد كرد. اين گزارش سپس به راهحلها اشاره كرده و مينويسد كه دولت حسن روحاني چندين برنامه امنيت آبي را تعريف كرده است، اما اين طرحها از نظر كارشناسان بسيار پرهزينه خواهد بود. علي نظري دوست از برنامه توسعه سازمان ملل به رويترز گفته است كه «انتقال آب درياي خزر به درياچه اروميه در عمل امكانپذير نيست».
راديو فردا 12مرداد93 ـ 3 اوت 2014