مذاكرات با رژيم ايران و ارزيابي آن يك هفته قبل از ضرب الاجل

وضعيتي كه ممكن است به پايان تحريمها عليه جمهوري اسلامي و كاهش تنشهايي بيانجآمد كه مي‌توانست به يك جنگ جديد درخاورميانه بيانجامد.
اخبار بد اين است كه اختلافات اساسي باقيست؟ به‌دست آمدن توافقي تا ضرب‌الاجل 24نوامبر محتمل نمي‌باشد. هر دوطرف ممكن است مايل به تمديد آن باشند. وليكن اين امر مي‌تواند مخالفت در كنگره آمريكا را تشديد نموده و ماشه واكنش تندروهاي ايران را بكشد و منجر به قطع مذاكرات بيشتر شود.
با اين همه خطرت، جان كري وزير خارجه و همتايان وي از روسيه، چين، انگلستان، فرانسه و آلمان در نظر دارند به جواد ظريف وزير خارجه ايران در وين براي مذاكراتي كه سه‌شنبه از سر مي گيرند، بپيوندند.
خواسته دو طرف چيست؟ 6 قدرت خواستار تضعيف توانايي ايران در ساخت تسليحات اتمي مي‌باشند. كارشناسان مي گويند تهران اكنون مي‌تواند اين كار را ظرف 3ماه انجام دهد. آمريكا و متحدان آن مي‌خواهند اين زمانبندي را طولاني نمايند تا كه به آنها زمان بيشتري براي واكنش بدهد.
گري سيمور كه بخشي از تيم مذاكره‌كننده آمريكا با ايران تا سال گذشته بود، مي گويد، "هدف آمريكا فشار آوردن براي رساندن آستانه (تسليحات اتمي) شدن به يك سال مي‌باشد".
تهران مي‌گويد خواستار تسليحات اتمي نيست و فقط علاقمند به برنامه صلح‌آميز اتمي از جمله ساخت سوخت رآكتور مي‌باشد. به‌دنبال نه فقط حفظ برنامه موجود بلكه گسترش زياد آن در آينده نزديك مي‌باشد. همزمان، به‌دنبال پايان دادن به تحريمهاي بين‌المللي اعمال شده اتمي، به‌خاطر ممانعت از دست برداشتن از فعاليتهاي اتمي خود، مي‌باشد.
دعواي اصلي چيست؟ برنامه غني‌سازي اورانيوم ايران. غني‌سازي مي‌تواند سوخت رآكتور يا هسته قابل انشقاق براي كلاهك جنگي فراهم كند.
آمريكا و متحدانش خواستار كاهش عميق و پايدار اين برنامه مي‌باشند كه تهران تا بحال از پذيرش آن سرباز زده است.
آيا پيشرفتي بوده است؟ بله، آمريكا در اصل خواستار آن است كه ايران، توليد برنامه غني‌سازي خود را به سطح آنچه1500 سانتريفيوژ اصلي آن توليد مي‌كنند، كاهش دهد.
ديپلومات‌ها به خبرگزاري آسوشيتدپرس مي گويند كه واشنگتن با رفتن به مذاكرات سه‌شنبه، اكنون آماده پذيرش توليد معادل 4500 دستگاه شده است. ولي ايران در عوض بايد امتيازات ديگري نيز بدهد.
يكي از راهها اين است كه ايران ميزان انباشت گاز اورانيوم خود را كه به سانتريفيوژها تزريق مي‌شود، كاهش دهد. اين همان هدفي را برآورده مي‌كند كه كاهش تعداد سانتريفيوژها ايجاد مي‌كند كه در غيراين صورت مدت زمان رسيدن رژيم ايران به آستانه ساختن بمب اتمي كم مي‌شود.
ايران در اصل به اين ايده بي‌اعتنا بود. وليكن ديپلومات‌ها مي گويند اكنون درحال مذاكره با روسيه است كه ممكن است ذخاير دردسترس را انبار كند.
سيمور كه اكنون با مركز علوم و روابط بين‌المللي بلفر وابسته به هاروارد كار مي‌كند مي گويد واشنگتن "ممكن است هر راه‌حلي بپذيرد "كه زمان رسيدن ايران به آستانه اتمي شدن را دست كم به يك سال برساند.
شانس موففيت توافق 24نوامبر چقدر است؟ غيرمحتمل است. ايران دراصل گفته است كه خواستارنگه‌داشتن حدود 10000 سانتريفيوژ جاري خود مي‌باشد. ديپلوماتهابه خبرگزاري آسوشيتدپرس مي‌گويند ايران اكنون مي‌تواند 8000 تا را بپذيرد. وليكن اين هنوز اساساً بيش از خواسته آمريكاست، با توجه به اين كه چه ميزان از ماده خام گاز اورانيوم آن كاهش يابد. و تهران به اصرار خود ادامه مي‌دهد كه محدوديتهاي غني‌سازي بعد ازچند سال خاتمه يابد. پس از آن مي‌خواهد ميزان توليد اورانيوم غني شده خود را به‌اندازه‌يي كه 200هزار سانتريفيوژ از مدلهاي كنوني‌اش، توليد مي‌كند، برساند.
واشنگتن خواستار محدود شدن غني‌سازي براي بيش از يك دهه است.
اختلافات هم‌چنين بر سر استفاده آينده از سايت غني‌سازي زير زميني كه در مقابل بمباران مقاوم است و رآكتور اتمي كه تقريباً تكميل شده و مي‌تواند درصورت تكميل شدن بنا بر مشخصات كنوني، پلوتونيوم كافي براي چند بمب ظرف يك سال توليد كند، باقيست. وليكن ديپلومات‌ها مي گويند اگر بر سر غني‌سازي توافق شود آنها را به سرعت مي‌توان حذف كرد.
اگر ضرب‌الاجل بگذارد چه مي‌شود؟ هر دو طرف احتمالاً تمديد مذكرات براي به تاخير انداختن افزايش ناگهاني تنشها را كه ممكن است در نهايت به رويارويي نظامي بيانجامد، مي‌پذيرند. وليكن از دست دادن ضرب‌الاجل 24نوامبر به ترديد در كنگره آمريكا مي‌انجامد. دولت آمريكا ممكن است تلاش كند كنگره را با مورد توجه قرار دادن تحريمهاي "ماشه "جديد به‌دليل فقدان پيشرفت درمذاكرات جديد را به سازش بكشاند. وليكن اين امر مي‌تواند به تقويت تندروهاي ايران و در نتيجه خارج شدن تهران از ميز مذاكرات منجر گردد».
خبرگزاري آسوشيتدپرس26 آبان 1393ـ 17 نوامبر 2014