غلامحسين ساعدي؛ گوهر مرادي كه جراح دردهاي جامعه شد

روزنامه‌نگاري، شاعري، نمايشنامه نويسي، رمان نويسي و سرانجام فيلمنامه نويسي؛ حوزه‌هايي كه در حيطه ادبيات به دست و قلم نويسنده‌يي فتح شد كه تنها دغدغه‌هايش بازتاب دردها و آسيبهاي جامعه‌اي بود كه سرگردان ميان سنت و مدرنيسم آرام آرام داشت اصالت نابش را به فراموشي مي‌سپرد، او غلامحسين ساعدي نويسنده‌يي روانپزشك يا روانپزشكي نويسنده بود. غلام حسين ساعدي در تاريخ 24 دي‏ماه سال 1314، در تبريز به دنيا آمد. تحصيلات مقدماتي و دانشگاهي خود را در زادگاهش گذراند و توانست تخصص خود را در گرايش اعصاب و روان از دانشگاه تهران دريافت كند.
ساعدي نخستين آثارش را از سال 1334 در مجلات ادبي به چاپ رساند. او كه ابتدا به‌عنوان نمايشنامه نويس خود را به جامعه فرهنگي و هنري ايران معرفي كرده بود، با نگارش داستان هاي; گدا;، ; دو برادر; و; آرامش در حضور ديگران;، جايگاه خود را به‌عنوان يكي از خلاق‌ترين داستان نويسان ايران به ثبت رساند.
ليلاج ها; نخستين نمايشنامه وي بود كه در سال 1336 در مجله; سخن; به چاپ رسيد اما دستگاه سانسور حكومت پهلوي با انتشار نخستين نوشته‌هاي اين چهره فرهنگي نشان داد كه با نگاه وي به‌عنوان يك نويسنده روشنگر مخالف است و ساعدي براي آن كه بتواند رسالت خود در حوزه نگارش را براي بيان آسيبها و دردهاي جامعه به انجام برساند نام مستعار; گوهرمراد; را براي نگارش نمايشنامه‌هايش انتخاب كرد.
دوران دانشجويي ساعدي، مانند اغلب دانشجويان آن دوران با برخي فعاليتهاي سياسي مخالف با حكومت پهلوي همراه بود و در اين راه آشنايي و همنشيني با افرادي چون صمد بهرنگي، بهروز دهقاني، مفتون اميني، كاظم سعادتي، مناف ملكي بي‌تأثير نبود كه حاصل اين فعاليتهاي فرهنگي و سياسي، انتشار كتابي با عنوان; شب نشيني باشكوه; در تبريز بود.
ساعدي بعد از گذراندن خدمت سربازي در تهران به همراه برادر كوچكش به نام; علي اكبر ساعدي; يك مطب در كنار كارخانه سيمان شهر ري و سپس مطبي شبانه روزي در خيايان دلگشا در تهران افتتاح كرد و اغلب بدون گرفتن حق ويزيت بيماران را معاينه مي‌كرد. آرام آرام مطب دلگشا تبديل به محلي براي رفت‌وآمد نويسندگان، ادبا و دوستان ساعدي شد.
غلامحسين ساعدي در سال 1353 در نزديكي سمنان، به سبب آن‌چه روشنگري در عرصه فرهنگي عنوان شد توسط ساواك دستگير و در فروردين سال 1357 بعد از آزادي از زندان به‌دعوت انجمن قلم آمريكا به اين كشور رفت و سخنراني‏هاي متعددي در اين كشور انجام داد و سپس در اوايل زمستان اين سال به ايران بازگشت.
وي بار ديگر در اواخر سال 1360 به پاريس رفت و سرانجام در روز شنبه 2آذرماه سال 1364، در آن شهر درگذشت و در آرامگاه; پرلاشز; (آرامگاهي كه بسياري از بزرگان و چهره‌هاي فرهنگي فرانسه و ديگر كشورهاي جهان در آن دفن شده‌اند) به خاك سپرده شد. ساعدي در بين سالهاي 1332 تا سال 1363 بيش از 60 داستان كوتاه نوشت.
... و سرانجام زندگي ساعدي كه در دو سال آخر عمرش سخت درگير بيماري سرطان كبد بود، تنها چند روز مانده به 50سالگي، در روز دوشنبه (دوم آذرماه سال 1364)، در بيمارستان ; سن آنتوان; پاريس به پايان رسيد و وي در قطعه 85 گورستان پرلاشز در كنار آرامگاه صادق هدايت به خاك سپرده شد».
خبرگزاري ايرنا 30 آبان 1393ـ21 نوامبر 2014